صفحه اصلی > اخبار 


  چاپ        ارسال به دوست

اقتصاد دانش بنیان چیست ؟

- در اقتصاد کشاورزی، زمین منبع کلیدی و مزیت کلیدی است.

- در اقتصاد صنعتی، منابع طبیعی مانند ذغال سنگ و آهن و یا نیروی کار بیشتر بعنوان منبع اصلی به حساب می آیند.

- در اقتصاد دانشی، یادگیری، فناوری و قابلیت‌های محوری عوامل اصلی تولید ثروت و رفاه جامعه هستند.


اقتصاد دانش بنیان چیست؟

اقتصاد دانش بنیان، نظام اقتصادی است که در آن، تولید و کاربرد دانش منشأ اصلی ایجاد ثروت محسوب میشود. کارایی این نظام اقتصادی مستلزم تعریف ساز و کارها و شناخت عوامل مؤثربرتولید و بکارگیری دانش است که از ارتباط این عوامل با یکدیگر، زمینه افزایش عملکرد سایر بخش ها نیز فراهم میشود.
بی تردید دسترسی به اهدافی چون جایگاه برتر اقتصادی، رقابت مند شدن اقتصاد و رشد و توسعه پایدار و پرشتاب، مستلزم درک شرایط محیطی اقتصاد نوین و توجه به ملزومات آن است؛ زیرا برنامه ریزی برای رشد و توسعه در اقتصاد نوین، بدون شناخت این محیط و شناسایی جایگاه کشور در آن و همچنین شناخت منابع جدید رشد و توسعه به هدف نخواهدرسید. بنابراین در سیر تکوین علم اقتصاد، ظهور اقتصادهای مبتنی بر دانش موجب توسعه توسعه  علم « اقتصاد دانش » به عنوان یک شاخه علمی مهم شده و به موازات آن نظریه توسعه دانش بر به عنوان رویکردی به توسعه در اقتصاد نوین مطرح شد.

مهم‌‌ترین مشخصه‌‌های اقتصاد دانش محور اقتصاد دانش بنیان

  • همه بخش‌‌های اقتصاد، دانش‌بر هستند.
  • در اقتصاد دانش محور، این نگرش وجود دارد که دانش و اطلاعات منابعی هستند که به عموم تعلق دارند.
  • نیروی کار ارزان، تعیین کننده مزیت اقتصاد دانش محور نیست.
  • این نوع اقتصاد در قبال تحولات سریع دانش، انعطاف‌پذیر است.
  • اقتصاد دانش محور، دارای شرکت‌‌های دانش محور است.
  • در اقتصاد دانش محور، صنعت نیز دانش‌محور است.
  • در اقتصاد دانش محور یک منبع قادر است انواع خدمات را انجام دهد.

 سه مولفه اصلی اقتصاد دانش بنیان

 تولید و کسب دانش : تولید دانش، هدایت کننده و محرک اصلی رشد اقتصاد دانش محور محسوی میشود و شامل رائه روش های نوین در علم و فناوری، اختراعات و نوآوری های جدید و توسعه تحقیقات قبلی میشود. در ایجاد و کسب دانش عوامل متعددی از جمله سرمایه گذاری، نیروی شاغل در بخش تحقیقات، امکانات و تجهیزات و زیرساخت های اجتماعی و اقتصادی مؤثر می باشند.

انتشار دانش: انتشار دانش از طریق فراهم کردن زیرساخت های ارتباطی مطلوب نظیر دسترسی به اینترنت، به اشتراک گذاشتن اطلاعات، ایجاد بانک های دانش، تعداد کاربران اینترنت، ضریب نفوذ موبایل و سیستم های ارتباطی در بخش های مختلف جامعه امکانپذیر میباشد. یکی از نکاتی که باید در انتشار دانش مورد توجه قرار گیرد، گسترش زیرساخت های توزیع دانش و اطلاعات در نقاط مختلف یک کشور از جمله در روستاها و شهرهای کوچک است که این موضوع نقش مهمی در هم افزایی و اثربخشی اقتصاد دانش محور خواهد داشت.
کاربرد دانش : کاربرد دانش به مفهوم استفاده از آن در تمامی ابعاد و بخش های جامعه است به طوری که در ایجاد ارزش افزوده، ایجاد ثروت و تولید ناخالص ملی و افزایش سطح رفاه اجتماعی مؤثر باشد.

شرایط لازم و عوامل کلیدی برای توسعه فرآیند‌های اقتصاد دانش بنیان عبارتند از:

  • نیروی انسانی دانش آموخته و با مهارت
  • زیرساخت‌های مربوط به تکنولوژی اطلاعات
  • یک سیستم نوآوری کارا
  • نهادهای مشوق نوآوری و خلاقیت، انتشار و به‌کارگیری دانش موجود
  • نیروی انسانی ماهر

 سیستم کارا و موثر نوآوری

یک سیستم کارا و مؤثر نوآوری از شرکت‌ها، مراکزتحقیقاتی، دانشگاه‌ها، دولت‌ها و دیگر سازمان‌هایی می‌توانند در این زمینه اثرگذار باشند تشکیل می‌شود.

 نهادهای مشوق نوآوری و خلاقیت، انتشار و به‌کارگیری دانش موجود

وجود یک سیستم نهادی مشوق و سیاست‌هایی که این سیستم برای تجهیز و تخصیص مناسب منابع، توانمندسازی کارآفرینی، و تولید، انتشار و به‌کارگیری از دانش انجام می‌دهد بسیار ضروری است.
این سیاست‌ها شامل حیطه گسترده‌ای از سیاست‌ها، مانند سیاست‌های اقتصادی خرد وکلان، قوانین تجاری، قوانین مالی و بانکداری، تعدیل و ترفیع بازار کار و همچنین انجام نقش‌های نظارتی می‌باشد.
 روش بانک جهانی در سنجش دانش کشورها در اقتصاد دانش بنیان

در سایت بانک جهانی، بخشی با عنوان (Knowledge Assessment Methodology(KAM وجود دارد که به معنای " روش شناسی سنجش دانش" میباشد. متغیر های آن، مجموع عملکرد اقتصادی و چهار رکن اساسی چارچوب اقتصاد دانایی محور را نشان می دهد. داده ها در این ارتباط به ارکان اساسی زیر تقسیم میشوند:

1.      مجموع عملکرد اقتصادی (Overall Performance of The Economy)

2.      رژیم نهادی و انگیزش اقتصادی (Economic Incentive and Institutional Regime) که در بر دارنده رژیم اقتصادی (Economic Regime) و حکمرانی (Governance) است

3.      سیستم نوآوری (The Innovation System) که دربر دارنده آموزش (Education)، نیروی کار (Labor)، و جنسیت (Gender) میباشد

4.      تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات (ICT) (Information and Communication Technology)

نویسنده: امیر یوسفی 

فهرست منابع  و ماخذ:

Houghton.J,Sheehan.P " A Primer on the Knowledge Economy " Victoria University 2000-
Building Knowledge Economies, The World Bank Washington, D.C 2007-
www.worldbank.com-

-دکتر علی نقی مصلح شیرازی، احمد رجبی، سنجش کارایی گذار از اقتصاد سنتی به اقتصاد دانش محور در کشور چین با استفاده از روش تحلیل پوششی داده های متقاطع و ارائه راهکارهای مطلوب در ایران، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی- شماره ۵۹ -تابستان ۱۳۹۰

-حسن عید محمدزاده، جواد رضائی، مرجان فقیه نصیری، رضا توکلی بغدادآباد ،" ارزیابی کارایی اقتصاد دانش با استفاده از مدل برنامه ریزی ریاضی (ایران و کشورهای منطقه)" پژوهشنامه اقتصادی- سال دهم- شماره اول
-"وضعیت اقتصاد دانش بنیان در کشور ایران" - مرکز پژوهشی مطالعات راهبردی توسعه


١٣:٣٢ - 1394/07/26    /    شماره : ٩٤١٢    /    تعداد نمایش : ٨٣٧


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: